Wykorzystanie sprężonego powietrza towarzyszy człowiekowi od początku dziejów. Pierwszymi mechanicznymi sprężarkami zostały miechy, stosowane już w 3 tysiącleciu przed naszą erą. Starożytna wiedza o wykorzystaniu sprężonego powietrza została zawarta w dziele „Pneumatyka” napisanym przez Herona z Aleksandrii. W epoce renesansu wykorzystaniem możliwości technicznych sprężonego powietrza zajmował się Leonardo da Vinci. Musiało jeszcze upłynąć kilka wieków, by możliwości wytwórcze pozwoliły na powszechniejsze zastosowania maszyn nad i podciśnieniowych.
Sprężone powietrze nazywa się często czwartym medium. Chociaż nie jest tak wszechobecne jak elektryczność, paliwo i gaz, odgrywa ono podstawową rolę we współczesnym świecie. Zasadnicza różnica polega na tym, że użytkownicy sami wytwarzają powietrze i mają możliwość sposobu wytwarzania powietrza.
Nie docenia się często ważności sprężonego powietrza, lecz w rzeczywistości odgrywa ono życiowa rolę w większości nowoczesnych procesów produkcyjnych. Chociaż nie zdajemy sobie z tego sprawy, większości używanych obecnie produktów nie można by wyprodukować bez sprężonego powietrza. Udział sprężonego powietrza w globalnym zużyciu energii w przemyśle wynosi dzisiaj około 10%.
Sprężone powietrze jest jednym z najdroższych nośników energii stosowanych w przemyśle. Dlatego optymalizacja jego zużycia oraz znajomość, gdzie zużycie ma miejsce, odgrywa coraz poważniejsza rolę.
Przy tak wielu zastosowaniach w różnych środowiskach zależnych od sprężonego powietrza, sprężarki nie tylko muszą sprężyć powietrze do określonego ciśnienia i dostarczyć go z określonym natężeniem przepływu, ale muszą jeszcze dostarczyć powietrze o określonej jakości. Dla większości ludzi wystarczy sam kompresor, ale w celu otrzymania sprężonego powietrza o określonej jakości, często potrzebne jest jeszcze inne wyposażenie. Filtry i osuszacze często potrzebne są, aby usunąć olej i wodę zanim powietrze dopłynie do odbiornika.
Sprężarki powietrza, inaczej kompresory, to maszyny robocze służące do sprężania i przetłaczania wszelkiego rodzaju gazów. W zależności od zasady działania rozróżnia się dwa zasadnicze typy sprężarek: objętościowe (wyporowe) i przepływowe (wirnikowe). Najpowszechniej stosowane w przemyśle są sprężarki objętościowe, a wśród nich sprężarki śrubowe i łopatkowe, oraz tłokowe.
Pod koniec XX wieku kompresory tłokowe zostały wyparte z zastosowań przemysłowych, zaś w XXI coraz bardziej zwiększa się zainteresowanie maszynami łopatkowymi ze względu na ich wyższą sprawność energetyczną i dwukrotnie mniejsze koszty eksploatacji w stosunku do śrubowych w rachunku ciągnionym. Obecnie panuje tendencja do zakupu sprężarek zmiennoobrotowych (VSD – variable speed drive) które pozwalają na zwiększenie sprawności systemów podczas wytwarzania sprężonego powietrza. Jednak sam zakup zmiennoobrotowej sprężarki nie wystarczy. Musi być ona precyzyjnie zintegrowana z całością systemu za pomocą sterownika nadrzędnego. Dopiero połączenie w jeden system wielu sprężarek pozwoli na uzyskanie znacznych oszczędności. Wybierając sprężarki powietrza pamiętajmy też o uniwersalnych i zunifikowanych rozwiązaniach tak aby nowe urządzenia poprawnie współpracowały w systemie z tymi które już posiadamy. Warto zdać się na profesjonalny serwis sprężarek i fachowe porady dystrybutorów tak aby stworzyć wydajny i ekonomiczny system zarządzania pracą przy wykorzystaniu sprężonego powietrza.
Urządzeniem którego podstawowym medium jest powietrze jest także pompa próżniowa. Temat zastosowanie i działanie pompy próżniowej jest zagadnieniem na osobny artykuł.